استوار و در خوى و خصلت ، جوانمرد و در ذات و فطرت ، بزرگوار يافتم . « 1 » محضر او پر از ابتهاج ، انبساط و بشاشت روح بود گويا انسان تمام مشكلات و سختى ها و ناملايمات زندگى روزمره خويش را فراموش كرده است . « 2 » از جهت فقاهت ، فهم روايت ، تفسير و علوم قرآنى ، ادبيات و لغت عرب ، بى نظير بود . « 3 » از صدر اسلام تا كنون عارفى به جامعيت قاضى نيامده است . « 4 » او دريايى مواج از توحيد ومعرفت الهى بود . « 5 » در دوره خود تنها استاد اخلاق در حوزه نجف بود و شخصيت هاى عظيمى در نزد ايشان پرورش يافته و جمع كثيرى از بزرگان به يمن تربيت او قدم در دايره كمال گذاشتند وسكاندار خلد و محرم حريم قرب شدند . « 6 » علامه طباطبايى ؛ فرمود : ماهرچه داريم از مرحوم قاضى داريم . « 7 » از آنجا كه نفوس قُدسيّه در اين عالم نيزحشر دارند ؛ آقاى قاضى با توجه به اينكه وفات يافته بود . لكن شاگردانى همچون آقاى طباطيايى ، آقاى الهى وحاج شيخ محمد تقى آملى خدمتشان مىرسيدند . « 8 » تمسّك به ولايت در سيره عرفانى آيت الله سيدعلى آقا قاضى در تكامل و سير انسان به سوى پروردگار چند عنصر به عنوان پايه و ريشه نقش بنيادى دارد كه به كارگيرى آن سبب تكامل انسان و راه يا بى به صراط مستقيم خواهد بود . اصلىترين محور در سيرتوحيدى ، تمسّك به ولايت است كه راه‌يابى به آن مرهون شناخت يك سلسله حقايقى است كه سالك الى الله را درجهت رسيدن به اين حقيقت و الا رهنمون مىسازد . در آموزه‌هاى روايى تمسّك به ولايت و پيروى از اهل بيت : به « صراط مستقيم » تفسير شده است . پيامبر اكرم ( ص ) فرمود : مَعَاشِرَ النَّاسِ أَنَا صِرَاطُ اللَّهِ الْمُسْتَقِيمُ الَّذِى أَمَرَكُمْ بِاتِّبَاعِهِ ثُمَّ عَلِى مِنْ بَعْدِى ثُمَّ وُلْدِى مِنْ صُلْبِهِ أَئِمَّه‌ى يهْدُونَ إِلَى الْحَقِ وَ بِهِ يعْدِلُونَ ؛ « 9 » اى گروه مردم ! من همان صراط مستقيم و راه راستى هستم كه خداوند به شما امر فرموده از آن پيروى كنيد . و بعد از من علىبن أبىطالب ، سپس فرزندان من از صلب او صراط مستقيم‌اند . همان پيشوايانى كه مردم را به راه حقّ هدايت مىنمايند ، و بدان وسيله دادگرى مىكنند . امام صادق ( ع ) در تفسير ( اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ ) « 10 » فرمود : « واللَّه نحن الصِّراطَالْمُسْتَقِيمَ » « 11 » به خدا سوگند كه صراط مستقيم ما هستيم .

--> ( 1 ) - شيخ آقا بزرگ تهرانى ، ر . ك : طبقات اعلام الشيعه ، ص 1564 ، دارالمرتضى للنشر ، مشهد ، 1404 ق ، دوم . ( 2 ) - به نقل از سيد هاشم رضوى كشميرى ؛ ر . ك : اسوه عارفان ، صادق حسن‌زاده ، ص 177 ، سال ، 1378 ، قم ، اول . ( 3 ) - به نقل از سيدهاشم حدّاد ، ر . ك : روح مجرد ، علامه حسينى تهرانى ، ص 501 ، انتشارات حكمت . ( 4 ) - به نقل از سيدهاشم حدّاد ، ر . ك : روح مجرد ، علامه حسينى تهرانى ، ص 176 ، انتشارات حكمت . ( 5 ) - به نقل از مرحوم شيخ عباس قوچانى ، ر . ك : روح مجرد ، علامه حسينى تهرانى ، ص 189 ، حكمت . ( 6 ) - به نقل از جعفر سبحانى ، ر . ك : ياد نامه علامه طباطبايى ؛ ، ص 62 چاپ شفق . ( 7 ) - ياد نامه علامه طباطبايى ؛ ، ص 62 چاپ شفق . ( 8 ) - به نقل از آيت الله حسن‌زاده آملى ، ر . ك : كيهان فرهنگى ، شماره 206 ، سال بيستم ، آذر 1382 ، يادنامه عارف كبير سيد علىآقا قاضى ؛ ص 19 . ( 9 ) - طبرسى ، احمدبن على ، الإحتجاج على أهل اللجاج ، ج 1 ، 62 ص ، نشر مرتضى ، مشهد ، 1403 ق ، اول . ( 10 ) - حمد : 1 / 6 . ( 11 ) - جوادى آملى ، تسنيم ، ج 1 ، ص 508 ، موسسه اسراء ، 1388 ش ، دوم ؛ تفسير قمى ، ج 2 ، ص 66 .